ศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงให้ความสำคัญกับการพัฒนาอาชีพของราษฎรในประเทศไทยเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านงานศิลปาชีพ เนื่องจากเป็นอีกทางหนึ่งที่จะช่วยสร้างงาน สร้างรายได้ ช่วยให้ราษฎรของพระองค์ได้มีฐานะความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และในขณะเดียวกันยังเป็นการช่วยอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของชาติไทยให้คงอยู่คู่แผ่นดินสืบไปชั่วลูกชั่วหลาน

จากแนวพระราชปณิธานดังกล่าว ได้ทรงมีรับสั่งว่า “ทรงมีพระราชประสงค์จะจัดตั้งศูนย์ศิลปาชีพแห่งใหม่ขึ้น เพื่อเป็นศูนย์รวมศิลปวัฒนธรรมของทุกภาค ซึ่งจะเป็นการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนไทยให้คงอยู่สืบไป โดยทรงให้เลือกหาสถานที่ที่ไม่ใกล้ไม่ไกลจากกรุงเทพมหานครมากนัก “ซึ่งคณะกรรมการดำเนินงาน จึงได้พิจารณาเลือกพื้นที่บริเวณตำบลเกาะเกิด อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นสถานที่ก่อสร้างศูนย์ศิลปาชีพแห่งใหม่

ในเบื้องต้นได้จัดซื้อที่ดินเนื้อที่ประมาณ ๗๕๐ ไร่ ต่อมาขยายเพิ่มอีก ๑,๔๔๖ ไร่ จนถึงปัจจุบันโครงการศิลปาชีพ ตำบลเกาะเกิด มีพื้นที่ประมาณ ๒,๐๒๘ ไร่ และจัดสรรเนื้อที่ออกเป็น ๔ ส่วน ได้แก่ พื้นที่ทำเกษตรกรรม กลุ่มอาคารพิพิธภัณฑ์ กลุ่มอาคารฝึกงาน ที่พักอาศัยของสมาชิกศิลปาชีพ และกลุ่มหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง การดำเนินกิจกรรม และการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ต่างๆ ภายในโครงการเป็นไปตามกำหนดสัดส่วนของพื้นที่ที่ได้วางแนวทางไว้อย่างชัดเจน สำหรับกิจกรรมที่ได้ดำเนินการ และเห็นผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมในปัจจุบัน


กิจกรรมการเกษตร

ด้วยอยุธยานั่นขึ้นชื่อว่าเป็นเมืองอู่ข้าว อู่น้ำ และเพื่อให้สมดั่งคำว่า การดำเนินกิจกรรมด้านการเกษตร จึงเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่จะขาดเสียไม่ได้ ทั้งยังมีการดำเนินงานที่มีความหลากหลาย ดังนี้

  • นาข้าว พันธุ์ที่ปลูก ได้แก่ ข้าวหอมปทุม ข้าวขาวตาแห้ง เป็นต้น
  • พืชไร่ ไม้ผล มีการปลูกไว้หลากหลายชนิด เช่น กล้วย มะม่วง มะพร้าวน้ำหอม ขนุน กระท้อน ทุเรียน เป็นต้น นอกจากนี้แล้วยังพยายามที่จะทำการรวบรวมสายพันธุ์กล้วย และทุเรียนไว้มากมายหลายสายพันธุ์
  • พืชผักสวนครัว ทำการปลูกในลักษณะหมุนเวียนตามความต้องการของตลาด อาทิเช่น พริก มะเขือ แตงกวา คะน้า เป็นต้น โดยมีการปลูกทั้งแปลงเพาะปลูก และปลูกแซมตามร่องสวน ซึ่งถือเป็นผลผลิตหลักให้แก่โครงการในปัจจุบัน
  • งานไม้ดอกไม้ประดับ ซึ่งผลผลิตส่วนใหญ่จะนำมาใช้ในการประดับตกแต่งพื้นที่ส่วนต่างๆ ของโครงการ เช่น กล้วยไม้ ดาวเรือง โมก และแก้ว เป็นต้น ทั้งนี้ เป็นการช่วยลดค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อดอกไม้ประดับบริเวณพื้นที่โครงการ

ผลผลิตทางการเกษตรที่ได้ จะบรรจุภายใต้ชื่อของ ศิลปาชีพเกาะเกิด โดยจะวางจำหน่ายที่ร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ตั้งอยู่ที่บริเวณด้านหน้าโครงการริมถนนสายเอเชียฝั่งขาเข้า

งานประมง

ภายในบริเวณโครงการมีสระน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นแหล่งน้ำที่เหมาะแก่การทำกิจกรรมประมงทั้งแบบเลี้ยงในกระชัง และปล่อยตามธรรมชาติ ซึ่งมีปลาหลากหลายชนิด เช่น ปลานิล ปลาแรด ปลาเทโพ ปลาบึก ซึ่งนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จำพวกปลาตากแห้ง นอกจากนี้ยังมีการปล่อยปลาลงสระเพื่อการอนุรักษ์อีกด้วย เช่น ปลาตะเพียน ปลาตะเพียนทอง เป็นต้น

งานศิลปาชีพ

เกิดมาจากแนวคิดที่พยายามสร้างสายเลือดให้คงอยู่สืบไป โดยจะสร้างหมู่บ้านศิลปาชีพจำนวน ๒๐๐ หลัง และคัดเลือกสมาชิกกลุ่มศิลปาชีพจากทั่วทุกภูมิภาคให้มาอยู่ร่วมกัน เพื่อธำรงรักษาภูมิปัญญาด้านงานศิลปาชีพของไทยไว้ไม่ให้สูญหาย แม้ว่าการดำเนินโครงการหมู่บ้านยังไม่สำเร็จลุล่วง แต่การดำเนินงานยังคงดำเนินอย่างต่อเนื่องไป ซึ่งเมื่อแล้วเสร็จจะเป็นสถานที่รวบรวมเหล่าช่างศิลปาชีพหลายแขนง รวมทั้งผลงานอันทรงคุณค่าทางศิลปวัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่ต่อไป

กิจกรรมหลากหลายทั้งหมดนี้ ผสานรวมกันเป็นโครงการศิลปาชีพ ตำบลเกาะเกิด ซึ่งนับแต่เริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. ๒๕๔๐ ได้ก่อเกิดประโยชน์อย่างเป็นมรรคผลมากมายหลายด้าน เช่น

  • สร้างงาน สร้างอาชีพ ให้แก่ประชาชนในพื้นที่ได้มีรายได้ที่มั่นคง จนสามารถยกสถานะความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น และพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน
  • เป็นสถานที่ศึกษา ดูงาน เผยแพร่องค์กรความรู้ในทางการเกษตรกรรมด้านต่างๆ ให้แก่ภาครัฐ ภาคเอกชน รวมถึงประชาชนทั่วไป โดยมีผู้เข้ามาศึกษาดูงานประมาณเดือนละ ๑-๓ คณะ
  • เป็นสถานที่พักผ่อน และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวให้กับจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ทั้งหมดที่ได้กล่าวมานี้ ล้วนเนื่องมาจากพระมหากรุณาธิคุณ.. แห่งองค์สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงมีสายพระเนตรอันยาวไกล และด้วยทรงเล็งเห็นคุณค่าแห่งการอนุรักษ์ศิลปาชีพให้คงอยู่สืบไปนั้น จะช่วยสร้างเสริมจิตสำนึกในความเป็นไทยให้เข้มแข็งขึ้น ทั้งยังเป็นการสะท้อนคุณค่าแห่งศิลปวัฒนธรรมของชาติให้เป็นที่เล่าขานสืบไป นอกจากนั้นแล้วผลสัมฤทธิ์จากการนี้ ยังส่งผลต่อการพัฒนาอาชีพของราษฎร ให้ได้มีความเป้นอยู่ที่ดี ได้กินดี อยู่ดี เช่นนั้นแล้วย่อมส่งผลให้ประเทศชาติโดยส่วนรวมมีความเจริญ และเข้มแข็งขึ้นด้วยเช่นกัน

กิจกรรมการเกษตร

ด้วยอยุธยานั่นขึ้นชื่อว่าเป็นเมืองอู่ข้าว อู่น้ำ และเพื่อให้สมดั่งคำว่า การดำเนินกิจกรรมด้านการเกษตร จึงเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่จะขาดเสียไม่ได้ ทั้งยังมีการดำเนินงานที่มีความหลากหลาย ดังนี้

  • นาข้าว พันธุ์ที่ปลูก ได้แก่ ข้าวหอมปทุม ข้าวขาวตาแห้ง เป็นต้น
  • พืชไร่ ไม้ผล มีการปลูกไว้หลากหลายชนิด เช่น กล้วย มะม่วง มะพร้าวน้ำหอม ขนุน กระท้อน ทุเรียน เป็นต้น นอกจากนี้แล้วยังพยายามที่จะทำการรวบรวมสายพันธุ์กล้วย และทุเรียนไว้มากมายหลายสายพันธุ์
  • พืชผักสวนครัว ทำการปลูกในลักษณะหมุนเวียนตามความต้องการของตลาด อาทิเช่น พริก มะเขือ แตงกวา คะน้า เป็นต้น โดยมีการปลูกทั้งแปลงเพาะปลูก และปลูกแซมตามร่องสวน ซึ่งถือเป็นผลผลิตหลักให้แก่โครงการในปัจจุบัน
  • งานไม้ดอกไม้ประดับ ซึ่งผลผลิตส่วนใหญ่จะนำมาใช้ในการประดับตกแต่งพื้นที่ส่วนต่างๆ ของโครงการ เช่น กล้วยไม้ ดาวเรือง โมก และแก้ว เป็นต้น ทั้งนี้ เป็นการช่วยลดค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อดอกไม้ประดับบริเวณพื้นที่โครงการ

ผลผลิตทางการเกษตรที่ได้ จะบรรจุภายใต้ชื่อของ ศิลปาชีพเกาะเกิด โดยจะวางจำหน่ายที่ร้านจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ตั้งอยู่ที่บริเวณด้านหน้าโครงการริมถนนสายเอเชียฝั่งขาเข้า

งานประมง

ภายในบริเวณโครงการมีสระน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นแหล่งน้ำที่เหมาะแก่การทำกิจกรรมประมงทั้งแบบเลี้ยงในกระชัง และปล่อยตามธรรมชาติ ซึ่งมีปลาหลากหลายชนิด เช่น ปลานิล ปลาแรด ปลาเทโพ ปลาบึก ซึ่งนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จำพวกปลาตากแห้ง นอกจากนี้ยังมีการปล่อยปลาลงสระเพื่อการอนุรักษ์อีกด้วย เช่น ปลาตะเพียน ปลาตะเพียนทอง เป็นต้น

งานศิลปาชีพ

เกิดมาจากแนวคิดที่พยายามสร้างสายเลือดให้คงอยู่สืบไป โดยจะสร้างหมู่บ้านศิลปาชีพจำนวน ๒๐๐ หลัง และคัดเลือกสมาชิกกลุ่มศิลปาชีพจากทั่วทุกภูมิภาคให้มาอยู่ร่วมกัน เพื่อธำรงรักษาภูมิปัญญาด้านงานศิลปาชีพของไทยไว้ไม่ให้สูญหาย แม้ว่าการดำเนินโครงการหมู่บ้านยังไม่สำเร็จลุล่วง แต่การดำเนินงานยังคงดำเนินอย่างต่อเนื่องไป ซึ่งเมื่อแล้วเสร็จจะเป็นสถานที่รวบรวมเหล่าช่างศิลปาชีพหลายแขนง รวมทั้งผลงานอันทรงคุณค่าทางศิลปวัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่ต่อไป

กิจกรรมหลากหลายทั้งหมดนี้ ผสานรวมกันเป็นโครงการศิลปาชีพ ตำบลเกาะเกิด ซึ่งนับแต่เริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. ๒๕๔๐ ได้ก่อเกิดประโยชน์อย่างเป็นมรรคผลมากมายหลายด้าน เช่น

  • สร้างงาน สร้างอาชีพ ให้แก่ประชาชนในพื้นที่ได้มีรายได้ที่มั่นคง จนสามารถยกสถานะความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น และพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน
  • เป็นสถานที่ศึกษา ดูงาน เผยแพร่องค์กรความรู้ในทางการเกษตรกรรมด้านต่างๆ ให้แก่ภาครัฐ ภาคเอกชน รวมถึงประชาชนทั่วไป โดยมีผู้เข้ามาศึกษาดูงานประมาณเดือนละ ๑-๓ คณะ
  • เป็นสถานที่พักผ่อน และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวให้กับจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ทั้งหมดที่ได้กล่าวมานี้ ล้วนเนื่องมาจากพระมหากรุณาธิคุณ.. แห่งองค์สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงมีสายพระเนตรอันยาวไกล และด้วยทรงเล็งเห็นคุณค่าแห่งการอนุรักษ์ศิลปาชีพให้คงอยู่สืบไปนั้น จะช่วยสร้างเสริมจิตสำนึกในความเป็นไทยให้เข้มแข็งขึ้น ทั้งยังเป็นการสะท้อนคุณค่าแห่งศิลปวัฒนธรรมของชาติให้เป็นที่เล่าขานสืบไป นอกจากนั้นแล้วผลสัมฤทธิ์จากการนี้ ยังส่งผลต่อการพัฒนาอาชีพของราษฎร ให้ได้มีความเป้นอยู่ที่ดี ได้กินดี อยู่ดี เช่นนั้นแล้วย่อมส่งผลให้ประเทศชาติโดยส่วนรวมมีความเจริญ และเข้มแข็งขึ้นด้วยเช่นกัน